TARİHÇE

ENKA, her ikisi de İstanbul Teknik Üniversitesinden mezun birer inşaat mühendisi olan Şarık Tara ve eniştesi rahmetli Sadi Gülçelik arasında bir ortaklık olarak 1957 yılında kurulmuştur. İlk kurulduğunda ENKA’nın resmi ismi “Şarık Tara ve Sadi Gülçelik ENKA Limited Şirketi” olup İstanbul’da sınırlı sorumlu bir ortaklık olarak tescil edilmiştir.

İlk yıllardaki en önemli projeleri arasında; İstanbul’da İstinye Karayolu Köprüsü, Unkapanı Üst Geçidi, General Electric Motors Fabrikası ve Haydarpaşa Tahıl Ambarı; Adapazarı’nda lastik fabrikası; Mudanya’da Siemens Kablo Fabrikası; İzmit’te alüminyum kablo fabrikası ve Goodyear lastik fabrikası; Gebze’de Pimaş Plastik Fabrikası ve Chrysler Kamyon Montaj Fabrikası; Giresun’da Aksu Kâğıt Fabrikası projeleri yer almaktadır.

Hızlı bir büyümenin ardından 1967 yılında şirketin sınırlı sorumlu ortaklığı bir anonim ortaklığa dönüştürülmüş ve ismi de “ENKA İnşaat ve Sanayi Anonim Şirketi” olarak değiştirilmiştir.

1970 yılının başlarında ENKA on tanesi yurt dışında olmak ve tamamı eş zamanlı yürütülmek üzere 35 adet inşaat projesi gerçekleştirmiştir. İlk olarak Türkiye’de daha sonra da uluslararası yabancı şirketlerle yapılan sözleşmeler birer iş ortaklığına dönüşmüştür.

Yabancı şirketlerle gerçekleştirilen bu stratejik ve ortak iş girişimlerinin bir sonucu olarak ENKA İnşaat ve Sanayi A.Ş. ve Alman ortağı ile birlikte Ortaköy Viyadükleri ve Boğaz Köprüsünün bağlantı yollarını inşa etmek üzere 1970 yılında ilk defa bir uluslararası ihaleyi kazanmıştır. ENKA, ayrıca aynı yıl içerisinde Libya’nın Bingazi şehrinde bir de çimento fabrikasının inşasına başlamıştır.

Daha sonra ise 660 m uzunluğa sahip İzmit açık tüneli, 580 m uzunluğa sahip Dilderesi ve 440 m uzunluğa sahip Hereke ikiz tüp tünelleri gibi Anadolu karayolu üzerinde çeşitli otoyol tünellerinin inşaatlarını gerçekleştirilmiştir.

ENKA, yine 1970’li yıllarda içerisinde Tunçbilek Termik Elektrik Santrali ve Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy linyit ateşlemeli santrallerin yer aldığı ilk elektrik santrali projeleri ile çığır açmıştır.

Türkiye’deki diğer büyük projeleri arasında; o zamanlarda Türkiye’deki en büyük endüstriyel tesis olan İskenderun Demir çelik Fabrikasında kok fırınları, hammadde tedarik sistemleri, hadde makinesi fabrikaları ve maden eritme ocakları gibi belli bir alanda uzmanlaşmış inşaat işleri yer almaktadır.

Ardından gelen yıllar içerisinde Türkiye, Suudi Arabistan, Libya, Ürdün ve Irak ülkelerinde bulunan Almanya, Polonya, Avusturya, İngiltere, Fransa, Ürdün ve Japonya gibi ülkelerin büyük firmaları ile işbirliği halinde başka çeşitli inşaat projeleri üstlenilmiştir.

ENKA Grup, bu süre içerisinde faaliyetlerinin üç temel alan üzerinde yoğunlaştırma kararı almıştır: İnşaat, üretim ve ticaret. Bu doğrultuda 1972 yılında ENKA İhracat-İthalat Şirketi kurulmuştur. ENKA iş hacmindeki bu hızlı büyümeye karşılık olarak uzmanlaşmış departmanlarını kendi uzmanlık alanlarında büyük yatırımlara sahip özel ve kendi ayakları üstünde durabilir şirketlere dönüştürmüştür. Bu şirketler arasında; Çelik yapıların/bileşenlerin üretimi ve inşasını sürdürmek amacıyla kurulan Çimtaş; Hafriyat ve zemin mühendisliği için kurulan Titaş; Kazık çakma işleri için kurulan Kasktaş yer almaktadır. ENKA 1980’li yılların başlarında; Tasluca ve Kerbela Çimento Fabrikalarının inşası ile Irak’ta; Riyad Su İletim Sistemi, Al Khafji Tuz Giderme Tesisi ve Medine Konut Projesi işleri ile de Suudi Arabistan’da faaliyetlerini yaygınlaştırmıştır. Türkiye’de Gerede-Ankara yolu ve Ankara çevre yolu, Irak’ta Bekhme Barajı ve Libya’da Ras Lanuf ve Brega Yeni Kent projeleri ENKA’nın ilk büyük ölçekli projeleri arasında yer almıştır. Bu süreçte diğer büyük bir proje ise Türkiye’de 1,200 MW kapasiteye sahip Hamitabat Doğal Gaz Kombine Çevrim Elektrik Tesisi olmuştur.

1980 yılının sonuna değin ENKA İhracat-İthalat Şirketi Türkiye’deki en büyük ihracatçı ticari kuruluş olurken, ENKA İnşaat ve Sanayi A.Ş. ise dünyanın en büyük 64. Uluslararası Yüklenicisi olmuştur.

Bu arada da ENKA Spor, Eğitim ve Kültür Vakfı kurulmuş ve Sadi Gülçelik Spor Merkezi 1983 yılında törenle hizmete açılmıştır.

O yıllarda şirketimiz rafineri, petrokimyasal ve boru hattı projelerinde de boy göstermeye başlamıştır. 1984 yılında ENKA Japon ortağı ile işbirliği halinde Irak-Türkiye ham petrol boru hattının genişletilmesi projesini boru hattının kapasitesini arttırarak gerçekleştirmiş ve ilgili bütün enstrümantasyonla beraber pompa istasyonlarını teslim etmiştir. ENKA 1986 yılında 118 km uzunluğa sahip bir bölümü kıyıdan uzakta Marmara Denizinde bulunan Türkiye Bulgaristan sınırından Ankara’ya kadar 842 km uzunluğa sahip bir doğal gaz boru hattının inşası için bir Fransız şirketi ile bir ortaklık kurmuştur.

1986 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının kurulmasını takiben ENKA hisseleri 2002 yılındaki birleşmeden sonra ENKA İnşaat ve Sanayi A.Ş. olarak değişen ENKA Holding Yatırım A.Ş. adı altında kısmen borsada işlem görmeye başlamıştır.

1989 ise yüksek kalitede ve zamanında teslim rekoru olan 180 gün gibi inanılmaz bir inşaat süresinde tamamlanan Libya’da Sirte Bay Oteli ve Konferans Merkezinin inşa yılı olmuştur.

ENKA, 1988 yılında Türk-S.S.C.B. Doğal Gaz Anlaşması çerçevesinde Rusya’da ilk inşaat projelerini üstlenmiştir. Bu projeler arasında; her ikisi de Rusya’da bulunan 1903 yılında ünlü Rus Mimar Kalugin tarafından inşa edilmiş olan bir tarihsel mimari harika olan Petrovsky Alışveriş Merkezinin restorasyon ve yenileme işleri ve İkinci Dünya Savaşı gazileri için 1,000 yataklı hastanenin anahtar teslimi olarak inşaat projesi yer almıştır.

Bu projeleri çok daha yüksek olan eski Rusya Parlamentosu, Beyaz Saray binasının yeniden yapılandırılması ve yenilenmesi projesi için yapılan indirme sözleşme takip etmiştir. Bu bina yeni Hükümet Binası olarak ihtiyaç duyulduğundan üç ay gibi kısa bir süre zarfında yeniden yapılandırılmış ve yenilenmiştir. Ayrıca Moskova şehrinin en eski simgelerinden birisi olan State Duma Binası, eski kullanımıyla Gosplan Karargâhı da üç ay gibi kısa bir süre zarfında restore edilmiş ve yenilenmiştir.

Ayrıca ENKA’nın Rusya’daki şöhreti ENKA’nın birinci sınıf kaliteye sahip kusursuz rekorları ve benzersiz iş yapma hızından etkilenen Masterfoods ve Danone gibi yabancı yatırımcılarla sözleşmeler yapılmasını sağlamıştır.

1990 yılına kadar ENKA, dünyada, zirvedeki genel müteahhitlik firmaları arasında yerini almıştır. Sunduğu kapsamlı hizmet yelpazesinde; tasarım ve satınalmadan inşaat, üretim, kurulum, operasyon, bakım ve yönetime kadar faaliyetler yer almaktadır.

ENKA, 1991 yılında Rusya Federasyonu, Beyaz Rusya ve Ukrayna ülkelerindeki “Konut İnşaat Programında” yerini almıştır. Buradaki hedefi Batı Almanya ile birleşmesinin ardından eski Doğu Almanya Devletinden memleketlerine dönen eski Sovyet Ordusu Askerleri için konut sağlamak olmuştur.

ENKA 1991 ve 1995 yılları arasında Alman Hükümeti adına Kreditanstalt für Wiederaufbau (Kfw) tarafından finanse edilen uluslararası ihale programı kapsamında bulunan yedi tane projeyi başarılı bir şekilde tamamlamıştır. Buradaki temel proje ise yukarıda bahsedilen askeri konut programının öncü yerleşimi olan Beyaz Rusya’daki Borisow Askeri Konut Projesi olmuştur. Bu ihaledeki temel mecburiyet tamamlanması için gereken kısa zaman dilimi olmuştur dolayısıyla da anahtar teslimi inşaat işleri sadece 173 günde tamamlanmıştır. Bu proje kapsamında ENKA tarafından inşa edilen daire ünitelerinin toplam sayısı komple ilgili teknik ve sosyal alt yapılar da dâhil olmak üzere 5,970 olarak gerçekleşmiştir.

ENKA ve müşterek girişim ortağı Bechtel 1993 yılında batı Kazakistan bölgesindeki Tengiz Petrol Sahasının geliştirilmesi amacını taşıyan bir grup proje için bir dizi sözleşme imzalamışlardır. ENKA & Bechtel şirketlerinin ilk sözleşmeleri Tengiz Petrol Sahasının alt yapısının iyileştirilmesine ilişkin projeler için Tengizchevroil (TCO) tarafından ihale edilmiştir.

Bu projeler Hazar Denizinin doğu sahillerinde Tengiz ve Korolev Petrol Sahalarının genişletilmesi, kapasitelerinin arttırılması ve geliştirilmesi için büyük projelerin önünü açmıştır. ENKA ve müşterek girişim ortağı Tengizchevroil için bütünleşik mühendislik, inşaat, proje yönetimi ve satınalma uzmanlığı sağlamıştır. Bu büyük projelerin yürütülmesi sürecinde canlı tesis koşulları altında 20 milyonu aşan adam-saat kayıp iş günlü kaza olmadan tamamlanmıştır (LTA).

1990’lı yıllarda Rusya Federasyonu’nda hastane binalarını, konut komplekslerini, alış veriş merkezlerini, ofis binalarını, endüstriyel tesisleri ve önemli sayıda diğer farklı projeleri kapsayan çok çeşitli mühendislik ve inşaat sözleşmeleri gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca ENKA’nın Rusya’da uzun dönemli yatırımlar yapma niyetini tasvip ettiği süreç te 1990’lı yıllar arasında yaşanmıştır. İki tane anonim şirket olan Mosenka ve Moskva Krasnye Holmy Moskova şehrinde ofis binaları geliştirmek ve işletmek amacıyla yerel kuruluşlarla ortaklık içine girmişlerdir. Bunlardan Mosenka, Moskova şehrinin ihtişamına katkı sağlayacak ve aynı zamanda da ofis alanları bakımından artan talebe yanıt verecek tarihi binalar geliştirmek amacıyla 1991 yılında kurulmuştur. Diğeri Moskova Krasnye Holmy ise daha sonra 1995 yılında Riverside Kuleleri İş ve Kültür Merkezi Projesinin yürütülmesi amacıyla kurulmuştur.

Bu binaların tamamlanmalarının ardından üç adet birinci sınıf ofis binasından oluşan, 13 katlı A Blok (1997 yılında tamamlanmıştır) ile başlayan ardından 13 katlı C Blok (1998 yılında tamamlanmıştır) ile devam eden ve 27 katlı B Blok (2003 yılında tamamlanmıştır) ile son bulan ve toplamda 60,000 m² kiralanabilir yüz ölçümüne sahip olan ve ENKA yatırımı ile gerçekleştirilmiş daha kapsamlı Paveletskaya Plaza İş Merkezi projesinin geliştirilmesi gelmiştir. Göz alıcı mimarisiyle Paveletskaya Plaza yaygın şekilde Rusya başkentinin bir simgesi olarak değerlendirilmiştir.

ENKA, 1995 yılından itibaren Moskova şehrinde gayrimenkul portföyünü genişletmeye başlamıştır. SretENKA Caddesindeki ofis binaları, Tsvetnoy Palazzo, Chapligina Evi, Riverside Kuleleri ve Naberezhnaya Kulesi tamamıyla ENKA tarafından geliştirilmişlerdir.

ENKA, Rusya Federasyonunda alış veriş merkezleri ve süpermarketler zinciri inşa etmek ve işletmek amacıyla 1997 yılında ENKA ve Migros Türk A.Ş. eşit ortaklığı olan RamENKA’nın kurulmasıyla Rusya’daki faaliyet alanlarını daha da ileriye taşımıştır. Aynı yılın Kasım ayında Moskova şehrinin Kuntsevo bölgesinde ENKA tarafından 19,400 m² toplam alan üzerine inşa edilen ilk Ramstore hipermarketini ve alış veriş merkezini hizmete sokmuştur. Şirketimiz Rusya’daki 1998 yılı ekonomik krizine rağmen büyümesine devam etmiş ve ikinci hipermarketi ve alışveriş merkezi olan Marino Rosha’yı açmıştır. Yüksek kalite standartlarına sıkı sıkıya bağlı kalan ENKA 32,500 m² alana sahip olan Marino Rosha Alışveriş Merkezinin inşasını çok kısa bir zaman diliminde tamamlamıştır.

1999 ve 2003 yılları arasında mağaza sayısını 25’e ve 2003 yılının sonuna değin alışveriş merkezi sayısını 6’ya çıkaran 23 adet yeni mağaza açılmıştır. Aynı yıl zarfında Moskova dışındaki Krasnoyarsk, Kazan ve Nizhiy Novgorod bölgelerinde de mağaza açılışları yapılmıştır. 2004 ve 2007 yılları arasında bazı kapanmalara rağmen mağazaların toplam sayısı 53’e ve alışveriş merkezlerinin ki ise 10’a yükselmiştir.

ENKA, 2007 yılında Migros’un % 50 hissesini satınalarak şirketin tek sahibi olmuş ve sonuç olarak şirketin ismini “ENKA TC” olarak değiştirmiştir. Temel faaliyet alanı olarak kiralamaya odaklanmaya uygun olarak Moskova ve St. Petersburg alışveriş merkezlerindeki hipermarket faaliyetlerini kiralama sözleşmeleri vasıtasıyla Auchan’a devretmiştir. Bu operasyonun tamamlanmasının ardından ENKA TC kiralanabilir alanı 167,000 m²’den 227,000 m²’ye yükselmiştir.

“Ramstore” marka ismi altında faaliyet gösteren ENKA TC mülkiyetindeki alışveriş merkezleri 2009 yılında “Kapitoliy” olarak değiştirilmiştir. Süpermarket marka ismi “Ramstore” ise 2010 yılının Ocak ayı itibariyle “Citystore” olarak değiştirilmiştir.

ENKA günümüzde Moskova şehrinde uluslararası standartlara ve otomatik mühendislik ve güvenlik kontrolü sistemlerine uygun olarak donatılmış etkin düzene ve iç tesislere sahip Akıllı Bina teknolojileri özelliklerine sahip birçok prestij sahibi projenin hem geliştiricisi hem de sahibi konumundadır. Ayrıca ENKA’nın çalışma sahasına konumlandırılmış profesyonel ekipleriyle bütün bu binaların bakım ve yönetimsel idaresini gerçekleştiriyor olması da dikkate değer diğer bir husustur. ENKA’nın gayrimenkul yatırım projeleri önde gelen çok sayıda uluslararası ve Rus Şirketleri için ilgi uyandıran bir seçenek olmuştur.

ENKA 1997 yılında Türkiye’de bağımsız bir enerji üreticisi olmak yolunda önemli bir adım atmıştır. InterGen-ENKA ortaklığı bir inşaat-mülkiyet-işletme (BOO) ihalesinin ardından 1,540 MW nominal kapasiteye sahip Gebze Elektrik Santralinin, 770 MW nominal kapasiteye sahip Adapazarı Elektrik Santralinin ve 1,520 MW nominal kapasiteye sahip İzmir Elektrik Santralinin inşaat, mülkiyet ve işletme hakkını elde etmiştir. Bir ENKA-Bechtel ortak girişimi bu üç projenin hepsi için anahtar teslimi şeklinde mühendislik, satınalma ve inşaat yüklenicisi olmuştur.

Mekanik olarak tamamlanmalarının ardından Gebze ve Adapazarı Santralleri 2002 yılında ve İzmir Santrali ise 2003 yılında hizmete sokulmuştur. Santralin çalışmaya başlamasından itibaren ENKA ortağı InterGen ile birlikte Türk özel sektöründe en büyük elektrik üreticisi olmuştur. ENKA, InterGen hisselerinin alımıyla elektrik üretim şirketlerinin tek sahibi olmuştur. ENKA güncel olarak yılda 32,000 GWh elektrik üretmektedir ki bu miktar Türkiye Cumhuriyeti’nin toplam yıllık üretim oranının ortalama %12’ini oluşturmaktadır.

Afşin Elbistan–B Termik Elektrik Santrali, İstanbul’daki ABD Konsolosluk Binası, Hırvatistan’daki Bregana-Zagreb-Dubrovnik Karayolu, Romanya’daki Transylvanian Karayolu, Hazar Denizi Kıyıdan Uzak İnşaat İşleri, Hollanda’daki Rijnmond Enerji Merkezi, Cezayir’de bir baraj inşası ve Moskova’daki Swissôtel Krasnye Holmy ve çeşitli Yeni ABD Elçilik Bileşikleri 2000’li yılların başlarında ENKA tarafından üstlenilen temel projelerden bazılarını oluşturmaktadır.

Aynı on yılın açılış yıllarında ENKA tarafından gerçekleştirilen diğer önemli proje sözleşmeleri arasında; St. Petersburg şehrindeki Philip Morris Sigara Fabrikası, Rusya’daki Sakhalin I ve II petrol ve doğal gaz işleme üniteleri, Moskova şehrindeki Sheremetyevo Havaalanı Terminal 3 Projesi ve Cezayir’deki su arıtma tesisleri yer almaktadır.

2006 yılından itibaren ENKA’nın layık görüldüğü müstesna sözleşmeler arasında; Tacikistan’ın Düşenbe şehrindeki 5 yıldızlı Hyatt Regency Otel ve İş Merkezi; Ukrayna’daki 51,500 seyirci kapasitesine sahip Shakhtar Donetsk Futbol Stadyum projesi; Arnavutluk’taki Rreshen-Kalimash Karayolu; Moskova şehrinde Khoroshevskoye Karayolu üzerindeki idari-ofis bloğu; Saray Bosna, Cibuti ve Burundi’deki ABD konsolosluk binaları; Rusya, Yajva’daki 418 MWe Elektrik Santrali; Kosova’daki Morine-Merdare Karayolu; Moskova’daki Lapino Perinatal Hastanesi; Ekvator Ginesi, Dominik Cumhuriyeti, Afganistan ve Papua Yeni Gine’deki ABD elçilik binaları; Umman’daki Muscat Uluslararası Havaalanı Ana Terminali; Irak’taki Majnoon Petrol Sahası üzerindeki MEI Erken Üretim Tesisleri yer almaktadır.

ENKA, 2011 yılında Lukoil adına West Qurna-2, EPC Elektrik Enerjisi Üretim Santralinin inşası için bir sözleşmeye hak kazanmış ve başarılı bir uygulama ile 2014 yılında tamamlamıştır. Bu proje ENKA’nın bütün Mühendislik, Satınalma ve İnşaat yüklenicisi olarak rol aldığı, tarihindeki ilk enerji santralı projesi olma özelliği taşımaktadır.

Daha sonraki yıllarda ENKA’nın hak kazandığı proje sözleşmeleri arasında; Rusya’daki Khabarovsk Rafinerisi’nin mekanik ve elektriksel kurulum işlerinin yürütülmesi; Irak’ta Erbil, Süleymaniye ve Duhok şehirlerinde mevcut üç adet basit çevrim elektrik santralinin kombine çevrim elektrik santraline dönüştürülmesi; Kosova’daki Priştine–Hani i Elezit (Rota No 6) Karayolunun inşası işleri yer almaktadır.

ENKA, 2015 yılında Irak’taki ilk eş zamanlı kombine çevrim elektrik santrali olma özelliği taşıyan Erbil Kombine Çevrim Elektrik Santrali Projesi’nin işlerini tamamlamıştır.

ENKA, aynı yıl içerisinde Bağdat şehrine elektrik sağlamak ve enerji temin güvenliğini sağlamak amacıyla 1,500 MW kapasiteye sahip bir gazlı kombine çevrim santralinin inşasına başlamıştır.

ENKA, son olarak Irak’taki başarılı proje uygulamalarının ardından 2015 yılının Temmuz ayında günde 100,000 varil üretim kapasitesine sahip West Qurna-1 petrol sahasındaki işleme tesislerinin Mühendislik, Satınalma, İnşaat ve Devreye Alma sözleşmesine hak kazanmıştır.

Kayıtlar, bu zamana kadar ENKA’nın Türkiye’de 7 milyar ABD Doları sözleşme değerine denk gelen 121 adet proje tamamlamış olduğunu ve yabancı ülkelerde ise 36 milyar ABD Doları sözleşme değerine denk gelen 380 adet daha proje sözleşmesinin ENKA tarafından gerçekleştirilmiş olduğunu göstermektedir. Böylesine büyük ölçekli projeleri teslim ederken aynı zamanda en yüksek kalite standartlarına da ulaşmak ENKA başarısı için her zaman kritik öneme sahip olmuştur.

ENKA, 40,000’in üzerinde inşaat personelinden oluşan bir insan kaynağı, 3,000 parçadan fazla inşaat teçhizatından ve makine parkından oluşan bir havuz erişimi ile en yüksek kaliteye sahip hizmetleri derhal sunmak için dünya üzerindeki herhangi bir yerde çok hızlı bir mobilizasyon kapasitesine sahiptir.

Merkezi Türkiye, İstanbul’da bulunan ENKA, Türkiye’nin en yüksek değere ve güvenilirliğe sahip markalarından birisi olarak kalıcı bir miras olmaya devam etmektedir.