ŞARIK TARA

Şarık Tara başarılı bir mühendis, müteahhit, sanayici, vizyoner bir girişimci ve hayırseverdi. ENKA’nın kurucusu olan Tara, 2018 yılındaki vefatına kadar şirketin Onursal Başkanlığını yapmıştır.

İlk Yıllar

22 Nisan 1930 tarihinde Üsküp’te doğan Şarık Tara, 1942 yılında İstanbul’a geldi. İkinci Dünya Savaşı devam ederken, henüz 12 yaşında İstanbul’a gelmesi ile Skopje’de bıraktığı ailesinin yaşam standartlarına nazaran, Tara’nın yaşam standartında büyük bir azalma oldu. Bu durum, Şarık Tara’nın genç bir öğrenci iken çalışmaya başlamasına neden oldu. Birçok kapının açılmasını sağlayan yabancı dil bilgisi, önemli bir avantaj olacağını henüz o yıllarda kanıtlamıştı. İTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümünden mezun olan Şarık Tara, öğrencilik döneminde ailesine destek olmak amacı ile çalışmaya başladığı için mezuniyetinden önce dikkate değer bir deneyim kazanmıştı.

1954-57 yılları arasında çeşitli inşaatlarda şantiye şefi olarak çalıştı. 1957 yılında eniştesi Sadi Gülçelik ile birlikte bir taahhüt şirketi olan ENKA’yı kurdu.

Bugün inşaat sektöründe dünya çapında bir şirket olan ENKA; otoyol, tünel, enerji santrali, gayrimenkul alanlarında faaliyet göstermektedir. ENKA, günümüze kadar (2018), Türkiye’de toplam 7 Milyar ABD Doları sözleşme bedeli tutarında 124 proje tamamladı. Yurtdışında toplam 40 Milyar ABD Doları sözleşme bedeli ile 396 projeye imza attı. ENKA, Türkiye dışında 4 kıtada 45’in üzerinde ülkede faaliyet gösterdi. Şarık Tara ve ENKA’nın en büyük başarılarından biri çeşitli ülkelerde kurduğu ortak girişimler oldu. Bu ortaklıkların en uzun soluklusu olan ENKA – Bechtel ortaklığı 30 seneden uzun bir süredir devam etmektedir. ENKA’nın yurtdışında görevlendirdiği işçi ve teknik personelin sayısı ise üçyüz binden fazladır.

1957-71 yılları arasında Türkiye’nin çeşitli yerlerinde rıhtım, köprü, fabrika, baraj inşaatları yapan ENKA, 1971 yılında ilk defa yurtdışına açıldı. Önce Kuzey Afrika ve Ortadoğu ülkelerinde çalışan ENKA; çimento fabrikaları, yol inşaatı, içme suyu projesi, su boru hattı ve su arıtma tesisleri, tuğla fabrikası, köprü, konut ve kentsel gelişim projeleri gerçekleştirdi.

1963 yılında ENKA, Pimaş’ı kurarak sanayiye girdi. 1972 yılında ENKA Pazarlama’yı kurarak Türkiye’nin ihracat hamlesinde önder oldu. Şarık Tara, yurtiçinde ve dışında yürüttüğü çalışmalarla Türkiye’nin dışarı açılmasına ve serbest piyasa ekonomisine geçmesine önemli katkıda bulundu.

1973 yılında ise ENKA bünyesinde oluşan çelik imalat, montaj ve tesisat bilgi birikiminin bir ürünü olarak Çimtaş faaliyete geçti. Günümüzde Çimtaş, uluslararası pazarlarda geniş ürün yelpazesine sahip, Türkiye’nin alanında en büyük çelik imalatçısı konumunda, teknoloji lideri bir firma olarak tanınmaktadır.

Şarık Tara, 1984 yılından itibaren Türkiye’nin Sovyetler Birliği’ne açılımında öncü rol oynadı. 1988 de ENKA’nın Sovyetler Birliği’nde üstlendiği ilk iki projenin (Petrovski Pasajı renovasyonu ve Moskova Hastanesi inşaatı) sözleşmelerini imzalayan Şarık Tara, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Rusya’da kalıcı olmayı hedefledi. Şarık Tara bu ülkedeki iş hacmini ve yatırımlarını artırdığı gibi Rusya’da diğer Türk şirketlerinin de önünü açtı. ENKA kısa sürede bir dünya firması haline geldi.

Gebze, Adapazarı ve İzmir doğal gaz ateşlemeli kombine çevrim enerji santrallerinin müteahhidi ve ardından sahibi olan ENKA, 2002 yılında Türkiye’nin özel sektörde en büyük enerji üreticisi oldu.

Spor, sanat ve eğitim alanlarındaki çalışmalar

Şarık Tara, ortağı ve eniştesi Sadi Gülçelik’in genç yaşta ölümünden sonra onun adına Sadi Gülçelik Spor Sitesi’ni kurdu. Bu tesisin sürdürülebilir olması için 1983 yılında ENKA Vakfı’nı kurarak eğitim, kültür-sanat ve spor alanındaki hayır işlerini kurumsallaştırdı. ENKA Vakfı gençlere spor ve antreman yapabilecekleri olanaklar sağlayarak Olimpiyat gibi uluslararası sahnelerde başarılı olacak sporcular yetiştirmektedir.

İstanbul Özel ENKA Okulları 1996 yılında eğitim hayatına başladı. Bundan üç yıl sonra, 1999 Adapazarı depreminden hemen sonra, Adapazarı Özel ENKA Okulları kuruldu. Hızlı tamamlanan inşaat süreci sayesinde eğitimin aynı yıl başlanması sağlanırken, öğrencilere ücretsiz eğitim ve barınma imkânı sunuldu. Özel ENKA Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi de 2008 yılında kuruldu. ENKA Vakfı çatısı altında bulunan bu üç okul da yüksek standartlarda eğitim sağlamaya devam etmektedir.

Uluslararası ilişkilere destek

Şarık Tara, Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’na ilk kez 1973 yılında katıldı ve kısa bir süre sonra bu toplantıların daimi katılımcılarından oldu. Politik bir vizyoner olarak Şarık Tara, 1970’li ve 80’li yıllarda gelişen Türkiye’nin uluslararası ilişkileri açısından katalizör olarak değerlendirilmekteydi.

Türk-Yunan dostluğu için sürekli çaba gösteren Şarık Tara, 1988 yılında iki ülke başbakanları Turgut Özal ile Andreas Papandreu’un Davos’ta biraraya gelmesinde önemli rol oynadı. İki ülke arasında resmen diyalog başlamasının ardından Türk-Yunan İş Konseyi başkanlığını üstlendi ve 2004 yılına kadar görev yaparak iki ülke iş dünyasının yakınlaşmasını ve işbirliği yapmasını sağladı. Bu şekilde iki ülke arasında dostluğun gelişimine önemli katkıda bulundu.

Şarık Tara, 2016 yılında, Dünya Ekonomik Forumu’nun açılış töreninde İş Dünyası ve Devlet Adamı Ödülü’ne layık görüldü.

Şarık Tara, 1986 yılında Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu/DEİK’in kuruluş çalışmalarında aktif rol oynadı ve yönetim kurulunda yer aldı. Aynı tarihte DEİK bünyesinde kurulan Türk-Japon İş Konseyi’nin başkanlığını üstlendi. 2000 yılına kadar başkanlığı yürüten Şarık Tara iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin gelişimine katkıda bulundu.

Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne girmesi için bireysel olarak uzun yıllar çalıştı, yurtiçinde ve yurtdışında lobi çalışmaları yürüttü. Sorunların çözülmesinde her zaman karşılıklı diyaloğa inanan Şarık Tara Balkanlar’da bölge barışı için büyük çaba harcadı.

28 Haziran 2018 günü aramızdan ayrılan Şarık Tara’nın 3 çocuğu, 7 torunu ve 8 küçük torunu vardı. Şarık Tara ailesi, şirketi, vakfı ve Türkiye için gerçek bir liderdi.

NİŞAN, MADALYA ve ÖDÜLLER

  • Gold Mercury International tarafından verilen Verimli Gelişme ve Uluslararası İşbirliği Ödülü, 1983
  • Türkiye Gazetesi tarafından verilen Yılın İşadamı Ödülü, 1984
  • Polonya’ya hizmetlerinden dolayı Polonya Devlet Konseyi tarafından verilen Altın Madalya, 27 Mart 1985
  • Türk-Japon ekonomik ilişkilerine üstün katkılarından dolayı Japon İmparatoru tarafından verilen Kutsal Hazine Altın ve Gümüş Yıldız Nişanı, 29 Nisan 1991
  • Yurtdışında yaptığı müteahhitlik hizmetleri için Uluslararası Müteahhitler Birliği tarafından verilen Başarı Ödülü, 31 Mart 1992
  • ENKA-Bechtel işbirliğinin örnek başarısından dolayı Amerikan-Türk İş Konseyi (ATC) tarafından verilen Ticari Liderlik Ödülü, 8 Mart 1996
  • İTÜ Mezunlar Derneği’nin, derneğe ve üniversiteye eşsiz hizmetlerinden ötürü verdiği “Senenin Mezunu” payesi, 28 Mayıs 1996
  • Türkiye’nin dünyada tanıtımında gösterdiği üstün başarıdan dolayı Cumhurbaşkanı tarafından verilen T.C. Devlet Üstün Hizmet Madalyası, 27 Ekim 1997
  • Gebze Sanayici ve İşadamları Derneği, GESİAD tarafından verilen Başarılı İşadamı Ödülü, 13 Haziran 1998
  • Finans Dünyası Dergisi tarafından verilen Yılın İşadamı Ödülü, 13 Ocak 1999
  • Türk-Amerikan İşadamları Derneği tarafından Türk ve Amerikan İş çevreleri arasındaki dostluk, anlayış ve işbirliğini geliştirmeye yetkili Tabii Üye Beratı (Certificate of Appointment), 18 Şubat 2000
  • Ülke altyapısı ve teknolojik gelişmesine katkılarından ve İTÜ’ye desteğinden ötürü İTÜ tarafından verilen Altın Arı Ödülü, 21 Nisan 2000
  • Türkiye ve Yunanistan depremlerindeki yardımlarından, Balkanlar’ın yeniden inşasına katkılarından dolayı New York Doğu-Batı Enstitüsü tarafından verilen Kurumsal Liderlik Ödülü, 2 Mayıs 2000
  • Türk-Yunan dostluğuna katkılarından dolayı Birleşmiş Milletler himayesinde Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü, 2 Kasım 2001
  • Türk Amerikan ilişkilerine katkılarından dolayı, AmCham Türk-Amerikan İşbirliği  / Türk-Amerikan Ticaret Odası tarafından verilen TABA Ödülü, 12 Haziran 2002
  • Rusya Federasyonu ile Dostluk Derneği tarafından verilen Dostluk Ödülü, 27 Ocak 2005
  • Hırvatistan ile Türkiye arasında ekonomik ve diğer ilişkilerin gelişmesine üstün katkılarından dolayı Hırvatistan Cumhurbaşkanı tarafından verilen Hırvatistan Seher Yıldızı Blaž Lorković Nişanı, 22 Kasım 2005
  • 2.Türk-Arap Ekonomik Forumu tarafından verilen Hayat Boyu Başarı Ödülü, 8 Haziran 2006
  • Avrasya Sanayici ve İşadamları Derneği tarafından verilen Avrasya’nın Yeni Yıldızı Ödülü, 22 Haziran 2006
  • Türkiye Asya Stratejik Araştırma Merkezi tarafından verilen Stratejik Vizyon Sahibi İşadamı Ödülü, 25 Kasım 2008
  • EDU Plus tarafından verilen Liderlik Ödülü,  Nisan 2009
  • Rusya Federasyonu ile Türkiye arasında ticari-ekonomik ilişkilerin gelişmesine, Rus dili ve kültürünün yurtdışında benimsenmesine üstün katkılarından dolayı Rusya Devlet Başkanı tarafından verilen Dostluk Nişanı, 25 Eylül 2010
  • TIMDER tarafından verilen Şeref Ödülü, Nisan 2010
  • İTÜ’ye desteğinden ve yaptığı bağışlardan ötürü İTÜ tarafından verilen Altın Arı Ödülü, 20 Mayıs 2011
  • Türk İş çevresine katkılarından dolayı, CAPİTAL İş ve Ekonomi  Dergisi tarafından verilen Şeref Ödülü, 5 Aralık 2012
  • Ortadoğu ve Balkan Araştırmaları Uluslararası Enstitüsü (IFIMES) tarafından verilen Yaşam Boyu Başarı Ödülü, 26 Ocak 2013
  • CAPITAL İş ve Ekonomi Dergisi tarafından verilen İş Dünyası Onur Ödülü, 16 Aralık 2015
  • Türk Olimpiyat Komitesi tarafından verilen Türk Sporuna Hizmet Ödülü, 5 Ocak 2016
  • Cem Papandreou Barış Ödülü (George Papandreou ve İsmail Cem Ailesi), 16 Nisan 2016
  • Dünya Ekonomik Forumu tarafından verilen İş Dünyasının Devlet Adamı Ödülü 11 Kasım 2016
  • Sing of the City Awards (SotCA) – Jüri Onur Ödülü, 28 Kasım 2017

 

Olağanüstü Hizmet Ödülü

  • Türkiye’nin dünyada tanıtımı için hizmetlerinden dolayı T.C. Dışişleri Bakanlığı tarafından verilen Üstün Hizmet Ödülü, 17 Mayıs 1991

 

Fahri Hemşerilik

  • Türk-Yunan dostluğuna katkıları nedeniyle Atina Belediye Başkanı tarafından verilen Atina Şehir Madalyası, 1 Haziran 2004
  • Üsküp Şehir Konseyi tarafından verilen Fahri Hemşerilik Beratı, 30 Kasım 2005
  • Üsküp ve Çayır Belediyesi’ne sunduğu destek ve katkılarından ötürü Çayır Belediyesi tarafından verilen Fahri Hemşerilik Beratı, 1 Haziran 2014

 

Fahri Doktora

  • İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından verilen Fahri Doktora Diploması, 10 Mayıs 1984
  • Moskova Tıp Akademisi tarafından verilen Fahri Doktora Diploması, 17 Kasım 1993
  • Gebze Yüksek Teknoloji  Enstitüsü tarafından verilen Fahri Doktora Diploması, 29 Ocak 2003
  • Süleyman Demirel Üniversitesi tarafından verilen Fahri Doktora Diploması, 26 Aralık 2005
  • Dubrovnik Uluslararası Üniversitesi tarafından verilen Fahri Doktora Diploması, 1 Haziran 2013